Ο ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗ

Γράφει ο Αθανάσιος Μηχαλόπουλος:

“Μοι φαίνεται ως μία αίγλη φωτός, εν φαεινόν βήμα, εν εύηχον κήρυγμα προόδου, ευημερίας και αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων”! Με αυτά τα γεμάτα ενθουσιασμό και από καρδιάς λόγια ο υπέρμαχος του κοινοτισμού Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης χαιρετίζει το 1908 την ίδρυση συνεταιρισμού άρτι συσταθείσας κοινότητας, προλογίζοντας το καταστατικό της.

Κοινότητες, συνεταιρισμοί, συντροφίες και άλλες συσσωματώσεις και ενώσεις προσώπων αποτελούν συναντήσεις ανθρώπων που αγωνιούν και αγωνίζονται για το κοινό καλό και την κοινή ευημερία. Και μάλιστα μάχονται για την επίτευξη στόχων που εδράζονται επί πραγματικών ζητημάτων που προκύπτουν από τον ζωτικό τους χώρο. Άλλωστε, για να θυμηθούμε πάλι τον μεγάλο Σκιαθίτη συγγραφέα και το επίκαιρο διήγημά του “Χαλασοχώρηδες”, που αναφέρεται στις εκλογές, “όπου γενικότης, εκεί και επιπολαιότης”.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗΣ - ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΣΜΟΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΛΑΟΙ (ΚΟΣΜΟΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ)

Γράφει ο Αθανάσιος Μηχαλόπουλος:

Βρίσκομαι εδώ για να σας προτείνω μια διαφορετική γνωσιολογία της ιστορίας και στο πλαίσιο αυτό να υποστηρίξω μια προσέγγιση της ιστορίας της Ευρώπης και των βαλκανικών λαών που τοποθετείται στον αντίποδα εκείνων που διδάσκει η νεοτερικότητα.

1.Αποκαλώ τη γνωσιολογία αυτή κοσμοσυστημική διότι επιχειρεί τη συγκρότηση ενός καθολικού συστήματος γνώσης (εννοιών, κατηγοριών συστημάτων, μεθόδου), στο οποίο υπάγει τα επιμέρους

φαινόμενα ή περιόδους της ιστορίας. Αυτό σημαίνει ότι ορίζω τις έννοιες εξ υπαρχής, όπως τη δημοκρατία, την αντιπροσώπευση, την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την εργασία, το κεφάλαιο, το κράτος κλπ, και κατ' επέκταση, τα συστήματα (το οικονομικό, το πολιτικό κλπ) που καλούνται να τις εμπραγματώσουν. Κατά τον ίδιο τρόπο, η περιοδολόγηση της ιστορίας καλείται νασυνεκτιμήσει τις γενικές κατηγορίες κοινωνιών και όχι τα γεγονότα ή τους συσχετισμούς που διαμορφώνονται μεταξύ τους.

Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ "ΛΟΓΟΥ" (ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ) ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ "RATIO" του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Η  λατινική  Ratio

Η  λατινική  λέξη  που  αντιστοιχεί  στην  ελληνική λέξη  "λόγος"  είναι  η"ratio", στα  γαλλικά  raison, στα  γερμανικά  vernunft (από  το ρήμα  λέγω  με τη διπλή σημασία  μιλώ  και μαζεύω, αρχικά σήμαινε λογαριασμός). Από  την πρώτη στιγμή  της παρουσίας της  στη  λατινική  γλώσσα  η λέξη  ratio  σήμαινε κάτι  πολύ συγκεκριμένο, την  ιδιαίτερη  ικανότητα του νου  να κάνει  συλλογισμούς  υπολογιστικούς, να βάζει τάξη στα νοήματα. Η  υποβαθμισμένη  και κλειστή  αξιολογικά  σημασία  που κομίζει  η εν λόγω λατινική  λέξη (ratio) αντικατοπτρίζεται  πολύ παραστατικά  και  στον τρόπο  που προσλαμβάνουν οι δυτικοί  τη  "δημοκρατία". Η  "δημοκρατία"  εξαντλείται  στην  αντιπροσώπευση. Οι αποφάσεις  παίρνονται  από  τους λίγους. Εκλείπει  η  Πόλις.

ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Στην ελληνική αντίληψη της πολιτικής δεν συναντάμε το δίπολο "άτομο-κοινωνία", αλλά το δίπολο "πρόσωπο-κοινότητα". Στην πρώτη περίπτωση, στη νεωτερική δυτική παράδοση, η σχέση ατόμου-κοινωνίας είναι απρόσωπη και αφηρημένη, κυριαρχείται από συστήματα που μεσολαβούν σε κάθε πτυχή αυτής της σχέσης.

Στην ελληνική αντίληψη της πολιτικής η σχέση προσώπου-κοινότητας είναι συγκεκριμένη και αδιαμεσολάβητη, χωρίς να παρεμβάλλονται συστήματα που να αλλοιώνουν την λειτουργική καθολικότητά της. Αυτό που είναι άξιο αναφοράς στη νεωτερική παράδοση είναι το γεγονός ότι το "άτομο", ο ιδιώτης (idiot=ηλίθιος), ακόμα και αποκομμένο από την κοινωνία, προσλαμβάνεται ως "άνθρωπος".

Ο ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΛΗΘΟΥΣ ΒΙΟΥ Του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη καταγράφεται η πεποίθηση ότι η γλώσσα εν γένει έχει τη δυνατότητα να αποτυπώσει φαινόμενα της εμπειρίας, της πραγματικής ζωής. Μάλιστα, για να περιζώσει με επιστημονική θεώρηση μια μονιστικού τύπου θετικιστική μεθοδολογία σε απόλυτο βαθμό εξαντλεί την κατανόηση των σημαινόντων με τη γνώση των σημαινομένων. Με λίγα λόγια ευρίσκει το νόημα μέσα στη θεατό της γλώσσας, στις λέξεις.

11. ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΜΕΤΑΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Πολλοί δεν έχουν κατανοήσει τι είναι ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ. Ας αποσαφηνιστούν πολύ συγκεκριμένες θεμελιακές πτυχές του και επισημάνσεις που τον διακρίνουν από τα νεωτερικά προτάγματα.

1. Εν αρχή, η άμεση δημοκρατία δεν είναι ιδεολογία, αλλά πολίτευμα, και δεν είναι σοβαρή η πολιτική θέση των κομμάτων εκείνων που την έχουν κάνει σημαία τους χωρίς να λένε πώς ακριβώς θα την εφαρμόσουν. Μπορείτε να φανταστείτε ένα κόμμα να πρότεινε ως πολιτική του θέση και ιδεολογία την "αντιπροσωπευτική δημοκρατία"; Γενικότητα και πολιτική αοριστία.

10. ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Το πολιτικό παράδειγμα του φιλελεύθερου προτάγματος της ριζοσπαστικής ουδετερότητας του κράτους απέναντι σε κάθε έννοια αγαθού ή συλλογικότητας είναι αυτό που οδήγησε σε κρίση τη νεωτερικότητα και την αρχή του τέλους για τον νεωτερικό πολιτισμό όπως τον γνωρίσαμε. 

9. Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΟΥ του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Ο ελληνικού τύπου κοινοτισμός υπερβαίνει τα οποιαδήποτε νεωτερικά σχήματα και ιδεολογήματα που συνδέονται με τις ιδέες της αριστεράς και της δεξιάς. Οι όροι "αριστερά" και "δεξιά" αποτελούν για μας μέρη του λόγου, ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της ελληνικής γραμματικής, και η οποιαδήποτε εμπλοκή τους στην ενασχόληση της ουσίας της πολιτικής όχι μόνο προσδίδει στην πολιτική ποδοσφαιρική διάσταση αλλά και ακυρώνει, ως εξωτερικές ετικέτες που είναι, την πραγματική παραγωγή πολιτικού λόγου και τη συγκρότηση ενός δημόσιου χώρου συζήτησης και διαβούλευσης μεταξύ των πολιτών με απώτερο στόχο την δημιουργία μιας αγοράς Κοινού Λόγου, που τόσο εκλείπει στους σύγχρονους καιρούς.

Ο Κωνσταντίνος Καραβίδας έθεσε τα θεμέλια και τη βάση των προταγμάτων του σύγχρονου ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΥ, συνεχίζοντας τη μεγάλη παράδοση των Ελλήνων.

8. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΜΥΣΤΙΚΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ... του Αθανασίου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος

Ο μυστικισμός και ο ορθολογισμός αποτελούν δύο αντίθετους τρόπους αντίληψης και θεώρησης του κόσμου. Ο μυστικισμός στηρίζεται στην μυστική εμπειρία και την ενόραση, ενώ ο ορθολογισμός στηρίζεται στη λογική σκέψη σε συνάρτηση με την εμπειρία των αισθήσεων.

Ο μυστικισμός που συνδέεται με τους πολιτισμούς της ανατολής θέτει σε αμφισβήτηση την ύπαρξη του ορατού κόσμου καθιστώντας τον απατηλό φαινόμενο κομίζοντας έναν μη επιστημονικό τρόπο αντίληψης για τον κόσμο. Έτσι εξηγείται στην Ανατολή και η υιοθέτηση μεταφυσικών θρησκειών που μαζοποιούν την ατομικότητα και ακυρώνουν οποιαδήποτε δημοκρατική οργάνωση των κοινωνιών.

7. Ο ΚΑΤΑΓΩΓΙΚΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ του Αθανασίου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Όποιοι συμπολίτες μας επιθυμούν να κατανοήσουν το πραγματικό νόημα του αρχαιοελληνικού βίου, ως μοναδικό καταγωγικό παράδειγμα ύψιστου κοινωνικού τρόπου ζωής, ας ακούσουν το λόγο του Χρήστου Γιανναρά που περικλείει θαυμαστά στοιχεία φιλοσοφικού κοινοτισμού περιγράφοντας την έννοια του κοινού βίου και τη μεταφυσική του σύνδεση με το όντως υπαρκτό. Τι είναι το όντως υπαρκτό;

Ο προκείμενος λόγος του Χρήστου Γιανναρά αποτελεί μια επιτομή της ελληνικής αντίληψης για την πολιτική, την τέχνη και τη φιλοσοφία ως ομόκεντρες κοσμοσφαίρες του ανθρώπινου βίου. Μέσα στον μεστό και περίτεχνο λόγο του συλλαμβάνεται η ελληνική μεταφυσική που διακατέχει τον κοινό τρόπο του βίου. 

6. Ο ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΛΗΘΟΥΣ ΒΙΟΥ...του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη καταγράφεται η πεποίθηση ότι η γλώσσα εν γένει έχει τη δυνατότητα να αποτυπώσει φαινόμενα της εμπειρίας, της πραγματικής ζωής. Μάλιστα, για να περιζώσει με επιστημονική θεώρηση μια μονιστικού τύπου θετικιστική μεθοδολογία σε απόλυτο βαθμό εξαντλεί την κατανόηση των σημαινόντων με τη γνώση των σημαινομένων. Με λίγα λόγια ευρίσκει το νόημα μέσα στη θεατό της γλώσσας, στις λέξεις.

Αντίθετα, η κοινοτική φιλοσοφία εδραιώνεται στην εμπειρία ως στάση αποφατισμού.

5.Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΚΟΙΝΟΤΙΣΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ "ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ" του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος

Όταν έγραφα παλιότερα για την έννοια του "προσώπου", δεν στεκόμουν σε κάτι που γεννήθηκε στο δικό μου μυαλό ή σε κάποια φανταστική σφαίρα ουτοπικών αφηγήσεων προγόνων μας. Για το "πρόσωπο", το οποίο σχηματίζεται μέσα στην κοινότητα σχέσεων, έχουν γράψει και μιλήσει οι μεγαλύτεροι Έλληνες ποιητές μας και συγγραφείς. Μια έννοια που συνθέτει το περίγραμμα και την ουσία της ελληνικότητας ως οικουμενικότητας στη σύγχρονη εποχή. Γράφει λοιπόν ο Ελύτης στο "εν λευκώ" (Ίκαρος):

[ Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου. Με τη διαφορά ότι, αν δεν ολοκληρωθεί κανείς σαν άτομο- κι όλα συνωμοτούν στην εποχή μας γι' αυτό-, αδυνατεί να το υπερβεί. ]

4.ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ του Αθανασίου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Έχουν την βεβαιωμένη εντύπωση οι περισσότεροι από αυτούς που μιλούν για ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου πολιτεύματος, έστω και σχετικού ως προς τις κοινοτικές δομές του, είναι κάτι εύκολο.

Η ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ απαιτεί να βγούμε από τον σκληρό πυρήνα του εγωτισμού μας, να μάθουμε περισσότερο να ακούμε και να κατανοούμε, και λιγότερο να μιλάμε και να προτείνουμε. Η κριτική σκέψη είναι απαραίτητος όρος για τη δημιουργία του ποιοτικού πολίτη που φανταζόμαστε σε μια πραγματική δημοκρατία. Όταν όμως αυτός ο πολίτης θέτει στο κέντρο των προθέσεών του την κριτική αμφιβολία και τον αντίλογο, ως συστηματική διαλογική μέθοδο απέναντι στην άλλη άποψη, στο διαφορετικό, και όχι την εύρεση πρώτα των κοινών αναφορών που ενυπάρχουν σε μια εν δυνάμει συλλογικότητα, τότε είναι αδύνατον να συγκροτηθεί μια τέτοια δημοκρατική πολιτεία (φιλοσοφικός κοινοτισμός).

3. Η ΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΖΩΗΣ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΜΕ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ... του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Η φιλοσοφία του πνεύματος του διαφωτισμού χαρακτηρίζει απόλυτα τις προθέσεις του νεωτερικού καπιταλισμού που θεοποιεί την τεχνολογία και την επιστήμη. 

Αυτό διαφαίνεται καθαρά στον τρόπο που προσλαμβάνει τον κόσμο και τον άνθρωπο. Πώς το πετυχαίνει; Απομυθοποιεί τον κόσμο. Τον "ξεμαγεύει", τον αποϊεροποιεί δηλαδή. Ο αρχαιοελληνικός κόσμος, ο "πλήρης θεών", με τίποτα δε θα μπορούσε να επιτρέψει την εργαλειακή του αποπομπή. 

Επίσης απομυθοποιεί το υποκείμενο (το άτομο και τις πράξεις του). "Σφάζει" τους θεούς του, ώστε να απελευθερωθεί και να μεγαλουργήσει το τεχνολογικό πνεύμα. Το πιο σημαντικό βήμα είναι ότι σκοτώνει το χριστιανικό θεό, γιατί αν η βασιλεία του είναι "μέσα" μας, το ενδιαφέρον να κυριαρχήσουμε έξω μας είναι κυριολεκτικά ευνουχισμένο.

2. Ο ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ, ΕΝΩ Ο ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ ΘΑ ΕΠΙΒΙΩΣΕΙ ΑΥΤΩΝ... του Αθανάσιου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλόπουλος:

Όσοι συγχέουν τον σοσιαλισμό με τον ελληνικό κοινοτισμό ή τους προσδίδουν ιδεολογική συγγένεια, πλανώνται. Μεταφέρω αποσπάσματα από λόγους του ίδιου του Καραβίδα:

"Ενώ η Αριστερά, μέσω των λημμάτων του ιστορικού υλισμού, της σοσιαλδημοκρατίας και του κομμουνισμού, με τυφλή δημαγωγία και μίσος, ήθελε να διορθώσει τον κόσμο, οι κοινοτιστές θέλουν να διορθώσουν πρώτα τον εαυτό τους."

Πάγια πεποίθηση του Καραβίδα ήταν ότι: "Η ταξική συνείδηση που κόμιζε ο μαρξισμός λειτουργεί διασπαστικά για τις κοινωνίες, ενώ ο κοινοτισμός προάγει το σύνολο." 

1. ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΝΕΥΜΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΥΡ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΑΣ. του Αθανασίου Μιχαλόπουλου

Γράφει ο Αθανάσιος Μιχαλοπουλος:

"ΔΙΟ ΔΕΙ ΕΠΕΣΘΑΙ ΤΩ (ΞΥΝΩ, ΤΟΥΤΕΣΤΙ ΤΩ) ΚΟΙΝΩ, ΞΥΝΟΣ ΓΑΡ Ο ΚΟΙΝΟΣ, ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Δ’ ΕΟΝΤΟΣ ΞΥΝΟΥ ΖΩΟΥΣΙΝ ΟΙ ΠΟΛΛΟΙ ΩΣ ΙΔΙΑΝ ΕΧΟΝΤΕΣ ΦΡΟΝΗΣΙΝ "

ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

Απόδοση στη νεοελληνική:

[ Για αυτό είναι αναγκαίο να ακολουθείται το "κοινόν" από όλους, δηλαδή το καθολικό, διότι κοινός σημαίνει καθολικός, αλλά, αν και ο λόγος είναι κοινός, οι πολλοί ζουν σαν να είχαν αποκλειστικά δική τους φρόνηση.]

Σε αυτά τα δύσκολα χρόνια που βιώνουν οι Έλληνες δεν έχω τη δυνατότητα μόνος μου να κοινωνήσω καρδιακά στους νεοέλληνες το θησαυρό της πολύτιμης πολιτιστικής κληρονομιάς τους, είτε γιατί είναι κλεισμένοι στο δικό τους ατομικό όνειρο που τους αποξενώνει από τον αληθινό τρόπο του βίου, την κοινωνία σχέσεων (που θα τους απογειώσει πνευματικά και πολιτικά) είτε γιατί έχουν εθιστεί σε μια ξενική κουλτούρα και φιλοσοφία που καθιστά στα νοερά τους μάτια κάθε μου αναφορά παράδοξη ή ουτοπική.